Tuần trước, nghiên cứu sinh người Việt – Trịnh Hoàng Triều đã bảo vệ thành công luận án tiến sỹ về chủ đề AI giải toán tại Đại học New York. Nghiên cứu, cùng với sự đóng góp của hai nhà khoa học tại Google DeepMind, TS Lê Viết Quốc và Lương Thắng, đã được đăng trên tạp chí Nature.

Với bộ đề gồm 30 bài toán hình học Olympic từ năm 2000 đến 2022, AlphaGeometry giải được 25 bài, so với thành tích trung bình của người đạt huy chương vàng là 25,9, vượt xa 10 bài của hệ thống toán học máy tính được phát triển vào những năm 1970.

Những năm gần đây, Google DeepMind đang theo đuổi một số dự án nghiên cứu ứng dụng A.I liên quan đến toán học. Do đó, các bài toán thi cấp độ Olympic được sử dụng làm tiêu chí đánh giá máy học.

Theo Michael Barany, nhà sử học về toán học tại Đại học Edinburgh, nghiên cứu về AlphaGeometry “là cột mốc quan trọng về khả năng suy luận tự động ở cấp độ con người”.

Terence Tao, nhà toán học Đại học California, từng giành huy chương vàng Olympic khi mới 12 tuổi đánh giá hệ thống AI là một “thành tựu tuyệt vời” và đạt được kết quả “đáng ngạc nhiên.

Trong khi đó, tác giả nghiên cứu Trịnh Hoàng Triều cho hay, suy luận toán học chỉ là một dạng suy luận nhưng có ưu điểm là dễ kiểm chứng. “Toán học là ngôn ngữ của sự thật”, tiến sỹ người Việt nói. “Nếu bạn muốn phát triển hệ thống AI, bạn cần phải xây dựng một AI đáng tin cậy có khả năng tìm kiếm sự thật mà người dùng có thê tin tưởng”, đặc biệt trên các ứng dụng yêu cầu cao về an toàn.

AlphaGeometry là hệ thống kết hợp mô hình ngôn ngữ mạng thần kinh (sâu về trực giác nhân tạo, tương tự ChatGPT nhưng nhỏ hơn) với một công cụ biểu tượng (chuyên về lý luận nhân tạo, giống như một máy tính logic), trước khi được tinh chỉnh để đọc hiểu hình học.

Điểm đặc biệt của thuật toán là nó có khả năng cho ra lời giải từ không có gì hết. Còn các mô hình AI hiện tại sẽ phải tìm kiếm lời giải có sẵn hoặc tương tự mà con người từng tìm ra.

Kết quả này có được dựa trên việc mạng nơ ron thần kinh được đào tạo bằng 100 triệu ví dụ hình học mà không có đáp án từ con người. Khi bắt đầu xử lý một bài toán, công cụ biểu tượng sẽ làm việc trước tiên. Nếu công cụ này gặp trở ngại, thuật toán nơ ron thần kinh sẽ đề xuất cách cách tăng cường lập luận chứng minh. Vòng lặp này diễn ra liên tục cho đến khi hết thời gian (bốn tiếng rưỡi) hoặc bài toán được giải.

Stanislas Dehaene, chuyên gia khoa học thần kinh nhận thức tại College de France, nói rằng ông ấn tượng với hiệu suất của AlphaGeometry, song hệ thống này “không nhận thấy bất cứ điều gì về bài toán mà nó giải quyết”. Nói cách khác, thuật toán chỉ xử lý các mã hoá logic và số học của hình ảnh. “Nó không có nhận thức về không gian vòng tròn, đường thẳng hay hình tam giác”.

TS Lương Thắng cho biết yếu tố “cảm quan” này có thể được bổ sung trong năm nay, bằng cách sử dụng nền tảng AI Gemini của Google.